در 10 سال گذشته با رشد و توسعه نقش فناوري اطلاعات (IT) در كشور ما و با توجهي كه به آماده كردن بسترهاي لازم براي توسعه آن شده است، اين پديده در آموزش و پرورش نيز جاي خود را باز كرده و به خوبي خودنمايي مي‌كند.

اينكه اين موضوع چه مقدار تأثيرگذار بوده، قابل اندازه‌گيري نيست. ولي مي‌توان به جرأت گفت كه از معدود پديده‌هايي است كه در عمر كوتاه خود توانسته تأثير گسترده‌اي بگذارد و توجه بسياري را به‌خود معطوف كند.

كشور ما نيز به‌دليل تعاملي كه با محيط پيرامون خود دارد، از تحولات جهاني بي‌نصيب نيست و با توجه به رويكرد جهاني در مباحثي مثل آموزش براي همه، آموزش مادام‌العمر، آموزش براي زندگي بهتر، مي‌بايست از روش‌هاي خاصي براي تحت پوشش درآوردن هر چه بيشتر جمعيت لازم التعليم و يا افزايش كيفيت آموزش و پرورش و يا حتي كاهش هزينه‌هاي آموزش استفاده كند.

در حال حاضر رويكردي به سوي استفاده از فناوري در آموزش (تدريس دبيران) به‌وجود آمده كه آهسته و انبوه كار خود را به پيش مي‌برد. نمود اين رويكرد برگزاري جشنواره‌هاي توليد محتواي الكترونيكي در آموزش‌هاي فني و حرفه‌اي و همچنين جشنواره‌هاي روش تدريس با استفاده از IT است كه در دوره متوسطه و در دروسي مثل شيمي و جغرافي توسط وزارت آموزش و پرورش در حال اجراست. از جمله اهداف مشترك اجراي اين جشنواره‌ها عبارتند از: ترغيب، تشويق و ايجاد باور در بين معلمان در امر استفاده از نرم افزارها و توليد محتواي الكترونيكي، توسعه و گسترش فرهنگ توليد محتواي الكترونيكي و استفاده از IT در فرايند ياددهي و يادگيري. اين موضوع مي‌تواند علائمي باشد براي اينكه نقطه اوج تلفيق IT در آموزش و به‌‌كارگيري خردمندانه آن توسط معلمان و دبيران است. پس معلمان در به‌كارگيري فناوري اطلاعات نقش محوري دارند.

در مورد به كارگيري IT در آموزش و پرورش بحث‌هاي زيادي شده و عموماً از IT به‌عنوان يك ابزار تكنيكي براي بالابردن سطح آموزش سخن رفته است. اين امر نكته روشن و قابل توجهي را پيش روي ما قرار مي‌دهد كه نياز مبرم به پيشرفت و حرفه‌اي شدن معلمان در زمينه IT دارد.

براي ايجاد يادگيري‌هاي مؤثر، جايي كه فناوري در اختيار اهداف يادگيري در مدرسه است، تنها معلمان هستند كه در مواقعي حساس مبتني بر پايه احتياجات و شيوه‌هاي يادگيري دانش‌آموزان، تكنيك‌هاي IT را در برنامه‌ريزي تحصيلي به كار مي‌برند.

اين معلم است كه براي آموزش و تدريس مي‌بايست از نمودهاي فناوري استفاده كند، بنابراين بايد روش‌هاي تدريس با رويكردهاي جديد را تجربه كرد، آنها را مستند كرد و نشر داد.

شواهد نشان مي‌دهد وقتي كه معلمان دانش خود را در زمينه موضوع درس و شيوه يادگيري دانش‌آموز به كار مي‌بندند، به‌كارگيري فناوري اطلاعات بيشترين اثر مستقيم را بر پيشرفت شاگردان دارد. هنگامي كه دانش‌آموزان در فهم و درك خود در به‌كارگيري نرم افزاري خاص در كار فردي يا گروهي يا كلاسي به كنجكاوي (ترديد) كشيده مي‌شوند، شاهد اين پيشرفت خواهيم بود. در مورد اثرات به‌كارگيري فناوري اطلاعات در كار دانش‌آموزان و ارائه كار آنها، پژوهش‌هاي كمي صورت گرفته است.

دامنه كاربردهاي آموزشي IT بسيار وسيع است. در يك طرف آن فعاليت‌هاي بسيار محدود است كه عمدتاً بر پايه روش‌هاي سنتي قرار دارد و در طرف ديگر آن، تغييرات اساسي در رويكردهاي تدريس قرار مي‌گيرد. به‌عنوان مثال، بعضي از معلمان از وايت برد تعاملي (interactive whiteboard) در نمايش دادن محتوا و نظريات در مباحث كلاسي به روش سنتي استفاده مي‌كنند، در حالي كه معلمان ديگر اجازه مي‌دهند دانش‌آموزان براي نشان دادن نمايشنامه‌هايي كه خودشان طراحي و فيلمبرداري كرده‌اند، در كلاس از اين وسيله استفاده كنند.

مطالعات نشان مي‌دهد مؤثرترين كاربرد (IT) آن است كه معلم و برنامه‌هاي نرم افزاري، فهم و فكر دانش‌آموز را به چالش مي‌كشاند و اين كار از طريق شركت تمامي دانش‌آموزان در بحث كلاسي با استفاده از وايت‌برد تعاملي و يا كار دانش‌آموزان با رايانه به‌صورت فردي و گروه‌هاي دونفره صورت مي‌گيرد. اگر معلم مهارت سازماندهي دانش‌آموزان را بر مبناي فعاليت‌هايي مبتني بر فناوري اطلاعات داشته باشد، آنگاه كارايي كلاسي و فردي دانش‌آموزان مي‌تواند به موازات هم مؤثر باشد.

به كارگيري فناوري اطلاعات (IT) توسط دانش‌آموزان به‌صورت دونفره، گروهي يا كلاسي، (مثلاً استفاده از وايت‌برد تعاملي) معلمان را قادر مي‌سازد تا از طريق گوش دادن به توضيحات دانش‌آموزان، بازخوردهاي فراواني را به دست آورند. از اين نكته، معلمان مي‌توانند ديد عميق‌تري را از پيشرفت دانش‌آموزان و شناخت آنها به دست آورند. مشاركت دانش‌آموزان به‌صورت دونفره يا تيمي در استفاده از منابع فناوري اطلاعات، در موضوعات به‌خصوصي باعث مي‌شود آنان بتوانند فهم يكديگر را از يادگيري به چالش بكشند و از طريق مشاركت، مطالب بيشتري را فراگيرند.

مدارك جامعي مبني بر تأثير يا كمك كردن فناوري اطلاعات (IT) روي پيشرفت دانش‌آموزان وجود دارد. اين مدارك نشان مي‌دهد كه اين ويژگي و مزايا، به روشي كه معلم براي انتخاب كردن سازماندهي استفاده از منابع فناوري اطلاعات اتخاذ مي‌كند، بستگي دارد و اين فعاليت‌ها با كارهاي كلاسي و فعاليت‌هاي خارج كلاس تلفيق مي‌شود. در حال حاضر، انواع منابع فناوري اطلاعاتي موجود و در دسترس نشان مي‌دهد كه به‌كارگيري فناوري اطلاعات هميشه روي اهداف ويژه‌اي از برنامه درسي متمركز است.

مطالعات انجام شده ثابت كرده است ورود فناوري اطلاعات در آموزش نه يك جريان سخت‌افزاري بلكه روندي نرم‌افزاري است. به‌طور كلي ورود سخت افزار بدون تدارك تمهيدات لازم كه مهم‌ترين آنها بستر‌سازي‌ فرهنگي است، قطعا به ناكامي منجر خواهد شد. توسعه فناوري اطلاعات در زمينه‌هاي مختلف و به‌خصوص در قسمت آموزش از جمله مسائلي است كه تمامي كارشناسان به آن روي آورده‌اند. اما در عين حال صاحب‌نظران اعتقاد دارند كه در حيطه آموزش اگر معلمان با فناوري اطلاعات احساس مشاركت نكنند، مطمئنا توسعه فناوري اطلاعات در اين زمينه دچار مشكل خواهد شد.

نقش حياتي فناوري الكترونيكي در آموزش و پرورش

يادگيري الكترونيكي زاييده چرخه تحولات سريع و رو به گسترش فناوري‌هاي نو به مفهوم واقعي آن است. تاكنون تعاريف متفاوتي از يادگيري الكترونيكي ارائه شده است. يادگيري الكترونيكي به وسيله اينترنت صورت مي‌گيرد، با جديدترين اطلاعات همراه است و مجموعه‌اي از روش‌هاي آموزشي را در برمي‌گيرد (آموزش‌هاي مجازي، همكاري ديجيتال، شبيه‌سازي‌). فراگير محور است و به ويژگي فردي او توجه دارد. نهايتاً قابليت انجام دادن فرايندهاي اداري و مديريتي از قبيل: ثبت‌نام، پرداخت شهريه، نظارت بر روند اجراي فعاليت‌هاي يادگيرنده، تدريس و اجراي ارزشيابي از راه دور را فراهم مي‌كند.

به‌طور كلي، يادگيري الكترونيكي به آن نوع يادگيري گفته مي‌شود كه در محيط شبكه به وقوع مي‌پيوندد و در آن مجموعه‌اي از فناوري چند‌رسانه‌اي، فرارسانه‌اي و ارتباطات از راه دور به خدمت گرفته مي‌شود و نوعي يادگيري است كه در محيط اينترنت صورت مي‌گيرد و با بهره‌گيري از فناوري شبكه تسهيل مي‌شود.

اين نوع يادگيري كه به استفاده از فناوري آموزشي اشاره دارد تأكيد مي‌كند كه در فضاي مسقف كلاس درس، معلمان از رسانه‌هاي سنگين آموزشي اعم از رايانه‌هاي عمومي، شخصي، سي دي‌ها، ديسكت‌ها، سايت‌هاي اينترنت، اي‌ميل و حتي نانو فناوري در فرايند ياددهي استفاده كنند تا يادگيري را تسهيل كرده و موجبات ارتقاي سطح علمي فراگيران را فراهم آورند. اين روش يادگيري براي شاگردان از آن جهت كارآمد و اثربخش است كه بازدهي تحصيلي و فعاليت آموزشي آنان و عملكرد و تدريس و رفتار كلاسي معلمان را بهبود مي‌بخشد.

براي اينكه بتوان به فراگيران كمك كرد تا به سطوح عالي حيطه شناختي علوم برسند، لازم است علاوه بر آشنايي با ديگر شيوه‌هاي نوين تدريس، زمينه استفاده از رسانه‌هاي سنگين آموزشي و شبكه‌هاي نرم‌افزاري درون كلاسي و برون كلاسي، اقدامات زير صورت گيرد:

۱- برگزاري كلاس‌هاي آموزش ضمن خدمت براي معلمان، گردهمايي علمي- آموزشي، همايش‌هاي تخصصي، برگزاري جشنواره‌هاي الگوي تدريس برتر و جلسات ادواري تخصصي حوزه‌اي و رشته‌اي، تا آنان با روش‌هاي فناوري اطلاعات (فناوري اطلاعات) و آموزش و پرورش تطبيقي كشورهاي پيشرفته آشنا شوند و ترس آنها براي استفاده از رايانه در كلاس درس كاهش يابد و پاسخگوي ضرورت‌هاي قرن بيست و يكم در عرصه آموزش و پرورش شوند.

۲- تشكيل كلاس‌هاي زبان انگليسي و رايانه براي معلمان تا بتوانند با رايانه كار كنند و از متون علمي- تربيتي مؤلفان خارجي بهره‌مند شوند و از آخرين دستاوردهاي آموزشي و پرورشي و پژوهشي مطلع شوند.

۳- تشكيل كلاس‌هاي زبان انگليسي و رايانه براي دانش‌آموزان از دوره ابتدايي با استفاده از بازي‌هاي رايانه‌اي.

۴- تقويت فناوري نوين آموزشي در مدارس و اعطاي كارت‌هاي رايگان اينترنت و اي‌ميل به معلمان و شاگردان تا هم نوشته‌هاي خود را روي وب‌سايت بنويسند و هم مدارس سنتي به مدارس هوشمند تبديل شوند.

۵- جايگزين كردن سي‌دي‌هاي آموزشي به جاي كتاب‌هاي درسي و ديكشنري در نظام آموزشي.

۶- برگزاري مسابقات بين معلمان و همچنين بين دانش‌آموزان در زمينه زبان انگليسي و رايانه.

۷- اجباري كردن درس مباني كامپيوتر و انفورماتيك در دوره‌هاي تحصيلي راهنمايي و متوسطه به فراخور ظرفيت رواني و فكري دانش‌آموزان.

تبليغات داخلي ...

حاميان ما ...